Uzun yıllar Rusya da çalışan ve yaşayan vatandaşlarımız Rusya Federasyonu’nun içinde olan farklı milletlerin vatandaşlarını gerek çalışma amaçlı gerek kendi bölgelerinde görmüşlerdir, tabii ki ayrıca eski Sovyetler’in dağılmasından sonra bağımsızlık alan ülkelerin vatandaşları da Rusya’da bulunmaktadırlar, hatta belli bölgelerinde toplu olarak yaşamaları nedeniyle karşılaşmamanız imkansızdır.
Ermeni halkının da ‘diaspora’ diyebileceğimiz siyasi ve nüfus çoğunlukları ve ağırlıkları belli bölgelerde dikkati çekmektedir.
Hatırladığım bir tren yolculuğumda, yataklı vagonda tanışmak durumunda kaldığımızda Türk olduğumu söyleyince ben de kendisinin Ermeni olduğunu öğrenince kısa bir suskunluğumuz olmuştu ama uzun yolculuğun devamında kendisi, bize yabancı olmayan yolluk yapıp yemek için getirdiği dolmayı ikram edince aramızda sessizlik bozulmuş ve yabancı olmadığımız ortak paydalarımız nedeniyle siyaset dışı bir sohbete dönüşmüştü…
Rusya’daki Ermeni toplumu ne kadar büyük?
Rusya’nın 2020 nüfus sayımında kendisini Ermeni olarak tanımlayan 946 bin 172 kişi kaydedildi. Bu, Rusya nüfusunun yaklaşık yüzde 0,6’sına karşılık geliyor. 2010 sayımında ise sayı 1 milyon 182 bin civarındaydı. Yani resmi sayımlara göre son dönemde belirgin bir düşüş var.
Buna karşılık Ermeni diaspora kuruluşları ve bazı araştırmacılar, Rusya’daki Ermenikökenli insanların gerçek sayısının 2 milyonun üzerinde olabileceğini belirtiyor. Bunun nedeni; Rusya’da doğmuş ikinci ve üçüncü kuşak Ermenilerin, karma ailelerin ve geçici olarak Rusya’da çalışan Ermenistan vatandaşlarının resmi etnik nüfus sayımlarına aynı şekilde yansımaması.
En yoğun oldukları bölgeler…
Ermeni nüfusunun özellikle Krasnodar Krayı, Stavropol Krayı ve Rostov bölgesinde güçlü bir tarihsel varlığı bulunuyor. 2020 verilerine göre yalnızca bu üç bölgede yaklaşık:
Krasnodar: 211 bin
Stavropol: 135 bin
Rostov: 86 bin Ermeni yaşıyordu.
Moskova ve St. Petersburg da önemli merkezler arasında.
Ermeni toplumu yalnızca nüfus açısından değil, kiliseler, okullar, kültür merkezleri, medya kuruluşları ve ticari ağlar bakımından da oldukça örgütlü. Ermeni Apostolik Kilisesi’ninRusya’da 30’dan fazla kilise ve cemaat yapılanması bulunuyor.
Diaspora…
Rusya’daki Ermeni toplumu, iki ülke arasındaki ilişkilerde sadece kültürel bir köprü değil, aynı zamanda ekonomik, sosyal ve siyasi açıdan önemli bir bağ.
Üstelik 2026’da diaspora konusu daha da siyasi hale geldi. Ermenistan’da Temmuz 2026’da kabul edilen yeni seçim düzenlemesi, yurtdışında yaşayan vatandaşların oy kullanma koşullarını sıkılaştırdı; Reuters, Rusya’da 2 milyondan fazla Ermeni’ninçalıştığına ilişkin tahminlerin bulunduğunu aktardı.
Ermeni diasporası, Rusya’nın toplumsal ekonomik kültürel hayatında etkili ve örgütlü bir diaspora demek doğru olacaktır.
ERMENİSTAN AVRUPA YOLUNDA: KAFKASYA’NIN YENİ JEOPOLİTİK ARAYIŞI…
Rusya ile geleneksel bağlarını korumaya çalışan Erivan, Avrupa Birliği ile daha yakın ilişkiler kurarak dış politikasında yeni bir sayfa açmaya hazırlanıyor. Bu süreç, yalnızca Ermenistan’ın değil, tüm Güney Kafkasya’nın geleceğini etkileyebilir.
ERİVAN’IN YENİ YOL ARAYIŞI…
Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Ermenistan, uzun yıllar boyunca Rusya ile yakın ilişkiler geliştirdi. Ancak son dönem bölgesel gelişmeler ve özellikle Karabağ çevresindeki çatışmalar, ülkenin dış politika yaklaşımında önemli değişimlerin kapısını araladı.
Avrupa Birliği, Ermenistan açısından yalnızca ekonomik bir ortak değil; aynı zamanda demokratik reformlar, hukuk devleti ve yatırım ortamı açısından da önemli bir referans noktası. Erivan, Avrupa ile daha güçlü ilişkiler kurarak yabancı yatırımları artırmayı, genç nüfusa yeni fırsatlar sunmayı ve uluslararası rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyor. RUSYA FAKTÖRÜ Ermenistan’ın Avrupa’ya yönelmesi doğal olarak Rusya’nın da dikkatini çekiyor. Çünkü Moskova, Güney Kafkasya’yı tarihsel ve stratejik açıdan önemli görüyor. Bununla birlikte birçok uzman, Ermenistan’ın Avrupa ile yakınlaşmasının Rusya ile ilişkileri tamamen sona erdirmek amacı taşımadığını, aksine dış politika seçeneklerini genişletme girişimi olduğunu vurguluyor. Bugün Rusya, hâlâ Ermenistan’ın önemli ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürüyor.
Rusya’nın Karabağ sorununda Ermenistan’ı desteklemediğini ve bunun sonucu olarak Ermenistan’ın Avrupa Birliği kartını oynadığını düşünüyorum, ancak Ermenistan, sınır komşularıyla zorunlu olarak iyi geçinme ve ticaret hacmini büyütme politikasına geçmek zorundadır aksi taktirde bölgede mutsuz yalnızlığına devam edecektir.
https://www.dikgazete.com/yazi/ermenistan-komsumuz-ve-gelecekteki-konumu-9488.html