Ermenistan, Türkiye ile sınırın açılması ve diplomatik ilişkilerin kurulması için gereken tüm adımları atıyor.
Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Khaçaturyan, Çekya’ya gerçekleştirdiği resmi ziyareti değerlendirdiği basın toplantısında, bir gazetecinin Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme süreci ve sınırın açılması ihtimaliyle ilgili sorusunu yanıtladı.
Khaçaturyan, sınır kapılarında gerekli çalışmaların tamamlandığını ve kapıların insanların, malların ve araçların geçişini sağlamaya hazır olduğunu belirtti.
“Gerçekten hem sınırların açılması hem de diplomatik ilişkilerin kurulması için gereken her şeyi yapıyoruz. Diplomatik bir ara verilmiş durumda ve yalnızca Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin gelişmesini değil, genel olarak bölgede kalıcı barışın sağlanmasını mümkün kılacak bir çözüm bulmaya çalışıyoruz” dedi.
Cumhurbaşkanı, Ermenistan-Türkiye normalleşme sürecinin Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve bölgede barışın tesis edilmesi bağlamında da ele alındığını söyledi.
Khaçaturyan, Ermenistan’ın Türkiye ile sınırın açılmasına şu anda da hazır olduğunu ve sınır altyapısında yürütülen çalışmaların insanların, malların ve araçların geçişine olanak sağladığını vurguladı.
“Her an, hatta şu anda bile sınırın açılmasına hazırız. Sınır kapılarında gerekli çalışmaların yapıldığını biliyorsunuz ve bunlar insanların, malların ve araçların geçişini sağlamaya hazır” diye konuştu.
Ermenistan’ın Türkiye ile sınırın kademeli olarak açılmasına ilişkin çeşitli öneriler sunduğunu hatırlatan Khaçaturyan, bunların diplomatik pasaport sahipleri ve üçüncü ülke vatandaşları için sınırın açılmasını da içerdiğini belirtti.
“Diplomatik pasaport sahibi kişilerin ziyaret gerçekleştirebilmesine ve üçüncü ülke vatandaşlarının Ermenistan üzerinden Türkiye’ye geçebilmesine yönelik öneriler sunduk. Yani birkaç fikir var ve bunların bir kısmı uygulama aşamasında” ifadelerini kullandı.
Ermenistan Cumhurbaşkanı, Ermenistan-Türkiye iş birliğinin somut örnekleri arasında tarihi Ani Köprüsü’nün ortak restorasyonunu ve Yerevan’da düzenlenen Ermenistan-Türkiye İş Forumu’nu gösterdi.
“Aynı şekilde, eski Ani Köprüsü’nün restorasyonu ortaklaşa gerçekleştiriliyor. Ermenistan’da büyük bir Ermenistan-Türkiye İş Forumu düzenleniyor (3-4 Eylül). Bu da iş birliğimizde herhangi bir sınırlama olmadığını gösteriyor. Ancak diplomatik ilişkilerin kurulması ve sınırın açılması gerekiyor” dedi.
Khaçaturyan, aynı yaklaşımın Azerbaycan ile ilişkiler için de geçerli olduğunu belirterek, şu anda tartışılan konulardan birinin süreçlerin ortaklaşa yürütülmesi için zamanlama olduğunu söyledi.
“Aynı durum Azerbaycan için de geçerli. Buradaki mesele, bunu birlikte hayata geçirme zamanlaması. Şimdi bu süreci ilerletebilmemiz gerekiyor. Çünkü aslında onlar da, biz de bunun gerçekleşmesini istiyoruz. Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin geliştirilmesine veya iyileştirilmesine karşı çıkan herhangi bir taraf yok” ifadelerini kullandı.
Khaçaturyan’a göre Ermenistan ile Türkiye arasındaki temasların yoğunlaşması, karşılıklı güvenin kademeli olarak güçlenmesine ve iki ülkenin ilgili kurumları arasındaki daha somut iş birliğine katkı sağlıyor.
“Önemli olan, giderek birbirimiz için daha güvenilir hale gelmemiz. Türkiye’deki ortaklarımızla konuşabilmemiz, temasları daha yoğun ve daha somut hale getirebilmemiz önemli” dedi.
Cumhurbaşkanı, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde de somut değişikliklerin yaşandığını belirtti. Haçaturyan, demiryolu üzerinden gerçekleştirilen ticaretin Ermenistan’ın Kars-Ahılkelek güzergâhını kullanmasına imkân sağladığını söyledi.
“Demiryolu üzerinden yapılan ticareti görüyorsunuz. Bu, Kars-Ahılkelek hattını kullanmamıza olanak sağladı. Ayrıca bizim için özel bir ticaret kodu belirlendi. Daha önce Ermenistan’a ithal edilen ürünler Gürcistan’a ait kodlarla geliyordu. Şimdi bu doğrudan gerçekleşiyor” diye konuştu.
Haçaturyan, Ermeni araçlarının şu anda plakalarını değiştirmeden Türkiye sınırını geçebildiğini de belirtti.
“Yılın başına kıyasla bile bu ilerlemeyi gördüğümüzde, iki ülkenin ilgili kurumlarının oldukça ciddi çalışmalar yürüttüğünü ve bunun sonuç verdiğini görüyoruz” dedi.
Cumhurbaşkanına göre Ermeni iş insanları da yaşanan değişiklikleri gözlemliyor. Bu değişiklikler ekonomik bağların yeni bir formatta güçlendirilmesine, ticaret hacminin artırılmasına ve Ermenistan için alternatif bir pazar oluşturulmasına imkân sağlıyor.
“İş insanlarıyla konuştuğumuzda onların da bu değişiklikleri hissettiğini ve gördüğünü anlıyoruz. Bu, ekonomik bağlarımızı güçlendirmek, ticareti artırmak ve nihayetinde alternatif bir pazara sahip olmak için yeni bir fırsat sunuyor.
Tek bir pazara bağımlı olmanın veya yalnızca tek bir güzergâh üzerinden çalışmanın ne anlama geldiğini gördük. Şimdi ticari ilişkilerimizi çeşitlendirmemiz gerekiyor ve bunun üzerinde çalışıyoruz. Türkiye yönü de bu sürecin bir parçası” ifadelerini kullandı.
Khaçaturyan, Ermenistan’ın denize kıyısı olmayan bir ülke olması nedeniyle Türkiye yönünün ayrıca önem taşıdığını belirtti. Ulaştırma maliyetlerinin Ermeni ürünlerinin maliyeti ve rekabet gücü üzerinde önemli etkisi bulunduğunu vurguladı.
Khaçaturyan’ın aktardığına göre, Ermenistan’da yapılan hesaplamalar ülkenin ulaştırma maliyetlerinin komşu ülkelere kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Cumhurbaşkanı, Türkiye ile sınırın açılmasının Ermenistan’a Akdeniz’deki Türk limanlarından yararlanma imkânı sağlayacağını belirtti.
“Denize kıyısı olmayan bir ülke olmamıza rağmen Akdeniz’deki Türk limanlarını kullanma imkânına sahip olacağız” dedi.
Khaçaturyan, Ermenistan’ın komşu ülkelerle kapsamlı ekonomik ve siyasi ilişkiler kurmak için çalışmalarını sürdüreceğini vurguladı.
“Bugün sahip olduğumuz durumu değerlendirelim. Elbette komşu ülkelerimizle kapsamlı ekonomik ve siyasi ilişkiler kurulması için gereken her şeyi yapacağız” diyerek sözlerini tamamladı.
Cumhurbaşkanı Khaçaturyan, 2-4 Eylül tarihlerinde Prag’a resmi ziyarette bulundu. Ziyaret kapsamında Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel ile görüşen Khaçaturyan, Çekya Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nde temaslarda bulundu, CEVRO Üniversitesi’nde konuşma yaptı ve Ermeni toplumunun temsilcileriyle bir araya geldi.
Published by Armenpress, original at https://armenpress.am/tr/article/1259759