Խորհրդածութիւն՝ ներշնչուած Նորին Սրբութիւն Ֆրանկիսկոս Պապի խօսքերէն
Գերաշնորհ Տէր Խաժակ Արքեպիսկոպոս Պարսամեան
Երբեք չեմ մոռնար 2016 թուականի Յունիս 25-ի այն հոգեպարար ու լուսաւոր օրը, երբ Երեւանի Հանրապետութեան հրապարակի մէջ, Նորին Սրբութիւն Ֆրանկիսկոս Պապի եւ Նորին Սրբութիւն Գարեգին Բ․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահութեամբ, տեղի ունեցաւ խորապէս յուզիչ միջեկեղեցական խաղաղութեան արարողութիւն։ Հրապարակը բազմամարդ էր, ժողովուրդը համախմբուած էր ուրախութեան, երկիւղածութեան եւ սպասման ոգիով։
Հայաստանի նորագոյն պատմութեան մէջ այդ իսկապէս բացառիկ իրադարձութիւն էր՝ աղօթքի, հոգեւոր երաժշտութեան եւ յոյս ներշնչող պատգամներու իւրայատուկ համադրութիւն մը։
Իր յիշարժան պատգամով Նորին Սրբութիւն Ֆրանկիսկոս Պապը անդրադարձաւ խաղաղութեան շնորհքին եւ մեր ժողովուրդի հոգեւոր կոչման՝ առանձնայատուկ յիշատակելով Սուրբ Ներսէս Շնորհալին եւ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին՝ որպէս Հայ Եկեղեցւոյ եւ ամբողջ քրիստոնեայ աշխարհի մեծագոյն վկաները։ Ան Նարեկացին բնորոշեց որպէս «Քրիստոսի պատգամած խաղաղութեան մեծ վկայ եւ կերտող»։
Այս դժուարին օրերուն, երբ մեր ժողովուրդի սիրտը ծանրացած է, իսկ մեր տուներուն, ընտանիքներուն եւ հասարակական կեանքի մէջ զգալի էին՝ տագնապը, անորոշութիւնն ու վհատութիւնը, առաւել քան երբեւէ մենք կարիք ունէինք լոյսի, խոհամտութեան եւ ներքին խաղաղութեան։ Եւ մենք ակամայ դարձանք դէպի ան հոգեւոր գանձերը, որոնք դարերու ընթացքին զօրացուցած ու պահպանած են մեր ժողովուրդը։
Մեր մեծերու ամենաակնառու ու փայլուն ներկայացուցիչներէն է Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին, որուն Ֆրանկիսկոս Պապը 2015 թուականին հռչակեց “Ընդհանրական Եկեղեցւոյ Վարդապետ”։ Անոր «Մատեան ողբերգութեան» երկը Սրբազան Քահանայապետը պատկերաւոր կերպով բնորոշեց որպէս «հայ ժողովուրդի հոգեւոր սահմանադրութիւն»։ Եւ հայ ժողովուրդին ուղղուած իր քաջալերանքի խօսքին մէջ ըսաւ. «Ամբողջ աշխարհը ձեր կարիքն ունի»։
Այս խօսքերը շատ աւելին էին, քան պարզապէս յիշարժան արտայայտութիւն մը․ ատոնք հայրական ճանաչման եւ հոգեւոր յորդորի խօսքեր էին։ Ֆրանկիսկոս Պապը մեզի յիշեցուց, որ մեր ժողովուրդի իրական ուժը ոչ միայն մեր կրած փորձութիւններու եւ պատմական յիշողութեան, այլեւ դարերու խորքէն եկող հոգեւոր խորութեան մէջ է։ Մենք տառապանքին ծանօթ ժողովուրդ ենք, բայց միաժամանակ՝ աղօթքի, տոկունութեան եւ ներքին լոյսի ժողովուրդ։
Մեզի համար Նարեկացին միայն մեծագոյն սուրբ կամ քրիստոնէական գրականութեան վիթխարի դէմք չէ։ Ան մեր ժողովուրդի հոգեհարազատ ձայնն է, որուն մէջ մենք կը տեսնենք ու կը ճանչնանք ինքներս մեզ եւ մեր հոգեւոր ապրումները։ Ան մեզի կը սորվեցնէ, որ մարդու իրական արժէքը կը դրսեւորուի սիրտի պարզութեան, խիղճի արթնութեան եւ ապաշխարութեան անկեղծութեան մէջ։ Սակայն Նարեկացիի խօսքը չի դատապարտեր, այլ կը բժշկէ։ Ան կը վերահաստատէ, որ Աստուծոյ առջեւ անկեղծօրէն կանգնող մարդը երբեք անյոյս չէ։
Այսօր մեր ժողովուրդին անհրաժեշտ են ոչ միայն արտաքին լուծումներ, այլեւ ներքին մխիթարութիւն։ Մենք պէտք է միմեանց լսենք առաւել համբերատարութեամբ, փորձենք հասկնալ միմեանց տեսակէտները եւ թոյլ տանք, որ բարեսիրտութիւնը առաջնորդէ մեր խօսքը։ Անհրաժեշտ է վերականգնել յարգալից խօսոյթը, մեր համատեղ կեանքին մէջ՝ փոխադարձ հանդուրժողականութիւնը, հասարակական ասպարէզի մէջ՝ ազնուութիւնը, իսկ մեր հոգիի խորքին մէջ՝ աղօթքի հանդարտ ուժը։ Ասոնք են այն հոգեւոր դասերը, որ Նարեկացին կը շարունակէ մեզի փոխանցել իր բացառիկ մեղմութեամբ եւ զօրութեամբ։
Երբ կ՛ըսենք, որ Նարեկացին մեր «սահմանադրութիւնն» է, այդ բառացիօրէն պէտք չէ հասկնալ։ Նկատի ունինք, որ մեր ժողովուրդի կեանքը պէտք է արմատաւորուած ըլլայ խիղճ մէջ։ Առանց խիղճի ոչ մէկ օրէնք կրնայ իսկապէս առաջնորդել, իսկ առանց սիրոյ նոյնիսկ ճշմարտութիւնը կրնայ կորսնցնել իր ողորմածութիւնը։ Առանց ներքին նորոգութեան ոչ մէկ ժողովուրդ կրնայ լիովին վերագտնել իր ուժը։ Մեզի անհրաժեշտ են ոչ միայն ամուր հաստատութիւններ, այլեւ բարի ու հաւատարիմ սիրտեր, ոչ միայն հրապարակային խօսք, այլեւ՝ աղօթք, ոչ միայն պահանջքներ ուրիշներու հանդէպ, այլեւ պատասխանատուութիւն՝ սեփական անձի եւ խիղճի առջեւ։
Սիրելի՛ քոյրեր եւ եղբայրներ, մեր ժամանակի խորագոյն կարիքներէն մէկը թերեւս այս է՝ կրկին սորվիլ հոգիով ապրիլ։ Մենք պէտք է նորէն սորվինք ցաւով ընդունիլ մեր սխալները, ներողութիւն խնդրել, երբ վիրաւորած ենք միմեանց, լռել, երբ խօսքերն այլեւս չեն ծառայեր բարիի, աղօթել, երբ մեր ուժերը կը սպառին, եւ յուսալ, երբ ամէն ինչ խաւար կը թուի։ Այս ճանապարհին Նարեկացին կը մնայ մեզի համար վստահելի, գթառատ եւ լուսաւոր առաջնորդ։
«Աշխարհը ձեր կարիքն ունի»՝ Ֆրանչիսկոս Պապի այս խօսքերը ոչ միայն մեծարանքի արտայայտութիւն են, այլեւ համոզմունք։ Աշխարհը մեր կարիքն ունի ոչ միայն այն պատճառով, որ մենք հինաւուրց ժողովուրդ ենք կամ շատ տառապած ենք, այլ որովհետեւ մենք դեռ ունինք աշխարհին փոխանցելու եւ անոր հետ կիսելու արժէքներ՝ հաւատքի անսասանութիւն, հարուստ մշակոյթ, գեղեցիկ եւ անկրկնելի լեզու, ընտանիքի ջերմութիւն, աղօթքի զօրութիւն եւ բացառիկ տոկունութիւն։ Սակայն այդ արժէքները լիարժէքօրէն կը դրսեւորուին միայն այն ժամանակ, երբ մենք ինքներս ներքուստ կենդանի ենք, եւ մեր խիղճը՝ արթուն։
Թող Նարեկացին միայն գիրքերու կամ հանդիսաւոր յիշատակումներու մէջ չմնայ։ Զինք ընդունինք մեր տուներուն եւ սիրտերուն մէջ, որպէսզի անոր աղօթական ձայնը մեղմացնէ մեր հոգիները, պայծառացնէ մեր միտքերը եւ մեր քայլերը աւելի հաստատուն դարձնէ։ Երբ մարդու սիրտը կը նորոգուի, զինք շրջապատող իրականութիւնն ալ կը սկսի փոխուիլ։
Աղօթենք, որ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին բարեխօսէ մեր ժողովուրդի համար, եւ Աստուած մեզի պարգեւէ խաղաղ սիրտեր, գթառատ ոգի եւ իմաստուն միտք։ Թող մեր ժողովուրդը, իր կրած բոլոր վէրքերով հանդերձ, երբեք չկորսնցնէ ո՛չ հաւատքը, ո՛չ արժանապատուութիւնը եւ ո՛չ յոյսը։
Թող Նարեկացին ըլլայ մեր սիրտերու լոյսը, տկարութեան պահերուն՝ մեր զօրութիւնը, իսկ անհանգիստ օրերուն՝ մեր առաջնորդը։ Թող մեր ժողովուրդը, Աստուծոյ շնորհքով, վերագտնէ ներքին խաղաղութիւնը, նորոգուած միասնութիւնը եւ կենդանի յոյսը։
https://www.facebook.com/photo?fbid=1561846188935335&set=a.107260304393938