Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan Levanten mirası Levanten Kültür ve Mirasını Koruma Derneği’nin kültürel hafızayı koruma ve geleceğe taşıma amacıyla hayat buluyor
Seray Şahinler – Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinin önemli bir parçası olan Levantenler, “Geçmişin mirası ile geleceğe iz bırakıyoruz” sloganıyla Levanten Kültür ve Mirasını Koruma Derneği’ni hayata geçirdi. Sosyal, kültürel ve mimari hafızaya imza atan aileler, Levantenlerin geçmişten bugüne mirasını hatırlatmayı ve yaşatmayı hedefliyor. Detayları Yönetim Kurulu Üyesi Patricia Gazze’den dinledik.
■ Levanten Kültür ve Mirasını Koruma Derneği’nin kuruluş motivasyonu neydi? Neyi hedefleyerek yola çıktınız?
Dernek, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinin vazgeçilmez bir parçası olan Levantenlerin kültürel, sosyal ve ekonomik katkılarıyla ilgili mirası gün yüzüne çıkartmak, yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak misyonuyla kuruldu. Levanten toplumu dediğimizde bu toplum içine dahil olan Avrupa kökenli farklı milletlerden bahsedebiliriz. Ancak dernek olarak misyonumuzu millet kimliğinden ziyade daha geniş çerçevede kültürel bir kimlik olan Levantenlik üzerine inşa etmek önceliğimiz oldu.
■ İstanbul’un tarihinde hikâyenin bir bölümü biraz da Levantenlerin tarihi aslında… Nasıl bir tablo çıkıyor karşımıza?
Bizans’tan başlayarak özellikle İstanbul’da başta İtalyanlar olmak üzere Avrupalıların varlığından söz edebiliriz. Osmanlı’da batılılaşma ve modernleşme çabalarının hız kazandığı 1850 ve sonrası dönemde İtalya, Fransa, Belçika, Hollanda, İngiltere, Malta, Almanya, Hırvatistan gibi ülkelerden Osmanlı’ya gelip yerleşenlerin arttığını görüyoruz. Levantenler bir yandan yaşam tarzlarını, geleneklerini korurken diğer yandan bu toprakların kültürü ve yaşam tarzına da uyum sağlayarak nesiller boyunca varlık göstermiş. İstanbul’un çok dilli, çok kültürlü kozmopolit dokusunun bir unsuru olmuş; iki dünya arasında köprü vazifesi görmüştür.
■ Özellikle Beyoğlu, Levantenlerin simge mekânlarından diyebiliriz. Beyoğlu’ndaki varlığı günümüzde nasıl Levanten ailelerin?
Geçmişte Beyoğlu’nun Levantenlerin ana yerleşim yerlerinden biri olduğunu söyleyebiliriz. Bugün konut, işyeri, sosyal kulüp, kilise, kafe-restoran gibi birçok mekânda halen Levantenlerin yaşam izlerini sürmek mümkün. Ancak sayıca azalmaları ve şehirde yaşam şartlarının değişmesiyle günümüzde farklı semtlerine dağılmış durumdalar.
■ Önümüzdeki yıllarda kalıcı bir mekân, merkez, müze hayata geçirmeyi planlıyor musunuz?
En somut adım, bir araştırma merkezi ve müzenin hayata geçirilmesi olacak. Farklı paydaş kesimleriyle görüşmelerimizi ve Beyoğlu başta olmak üzere çeşitli bölgelerde uygun bir bina arayışımızı başlattık. Umuyoruz ki İstanbul’un kültürel mirasının korunmasına kalıcı bir katkı yapma şansını yakalayabiliriz.
Haldun Dormen anısına tiyatro
Derneğin tiyatro projesi “Komik Para”, 16 Mayıs’ta izleyiciyi karşısına çıkacak. İzmir Amatör Levanten Tiyatrosu’nun St. Benoit Fransız Lisesi’nde sahneleyeceği oyunHaldun Dormen anısına izleyiciyle buluşacak.
İzleri sergi oluyor
Derneğin uzun zamandır üzerinde çalıştığı, Levantenlerin yaşam izlerini ve farklı alanlarda yaptıkları katkıları aktaran “İstanbul’un Levantenleri & Levantenlerin İstanbul’u” sergisi 8 Ekim – 8 Kasım tarihleri arasında İstiklal Sanat Galerisi’nde izleyiciyle buluşacak. Dernek şu sıralar Levanten asıllı kişilerle yapılan görüşmelerden bir belgesel hazırlıyor. 1860-1930 yıllarında İstanbul eğlence hayatının önemli bir parçası olan karnaval geleneğini yeniden canlandıran dernek bu yıl balonun üçüncüsüne de imza attı.
https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/gecmisten-bugune-levanten-mirasi-7587468